24 Tiết Khí (Hai mươi tư tiết khí trong tiếng Trung) là một hệ thống lịch truyền thống của Trung Quốc chia năm mặt trời thành 24 phần bằng nhau dựa trên vị trí của mặt trời trong hoàng đạo.
Nó đã được ghi danh vào Danh sách Đại diện của UNESCO về Di sản Văn hóa Phi vật thể của Nhân loại vào năm 2016, công nhận giá trị văn hóa của chúng và vai trò mà chúng đóng trong việc hướng dẫn các hoạt động nông nghiệp và đời sống hàng ngày tại Trung Quốc.
24 Tiết khí thể hiện mối quan hệ giữa vũ trụ, mùa, khí hậu và nông nghiệp, đây là một sáng tạo độc đáo của Tổ tiên Trung QuốcCho đến nay, nó đã hoạt động như một bộ lịch thời tiết hoàn chỉnh để hướng dẫn sản xuất nông nghiệp ở Trung Quốc. Mỗi tiết khí phản ánh các hiện tượng thiên văn và khí hậu cụ thể, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thời điểm tốt nhất để gieo trồng, thu hoạch và các hoạt động nông nghiệp khác.
Ở giai đoạn đầu của sự phát triển nông nghiệp, con người bắt đầu khám phá quy luật mùa vụ trong sản xuất nông nghiệp để đáp ứng nhu cầu gieo trồng, thu hoạch và các hoạt động khác. Dần dần, hình thành nên khái niệm “Xuân sinh, Hạ trưởng, Thu thu, Đông tàng”.
Trong thời kỳ Xuân Thu (770–476 TCN), sản xuất nông nghiệp chịu ảnh hưởng lớn từ thay đổi theo mùa với việc phát minh ra các công cụ bằng sắt, từ đó hình thành khái niệm về Tiết khí. Tugui (土圭), một công cụ được phát triển vào thời đó, được sử dụng để đo bóng của mặt trời nhằm xác định các tiết khí.
Về mặt thiên văn, 24 Tiết khí được xác định dựa trên vị trí của mặt trời trên đường hoàng đạo. 0 độ kinh độ thiên thể là Xuân phân, và mỗi 15 độ tiếp theo đánh dấu một tiết khí, tạo thành một vòng tròn đầy đủ 360 độ với 24 Tiết khí.
Theo thời gian, khi Trung Quốc bắt đầu kết nối với các nước lân cận, 24 Tiết khí đã được du nhập vào Triều Tiên, Nhật Bản và các nước láng giềng khác. Trong thời kỳ Edo (1603–1867), Nhật Bản bắt đầu áp dụng hệ thống 24 Tiết khí và sử dụng cho đến ngày nay.
Trong thời hiện đại, 24 Tiết khí vẫn là một phần quan trọng của Văn hóa Trung Quốc và cuộc sống hàng ngày của người dân Trung Quốc. Một số truyền thống liên quan vẫn được tuân theo như một thói quen hàng ngày, và chúng ta vẫn được hưởng lợi từ những trí tuệ cổ xưa này.
Chúng ta sẽ đi sâu vào từng Tiết khí trong các phần sau của loạt bài này để tìm hiểu ý nghĩa của chúng, và cách chúng ta có thể sống theo những tri thức cổ xưa kết luận bản chất về cách thế giới xung quanh chúng ta thay đổi.
Khi chúng ta đang tiến gần đến mùa hè, chúng ta sẽ bắt đầu từ cái gần với hiện tại nhất. Hãy theo dõi để biết thêm thông tin về bài viết sắp tới! Hãy sống theo dòng chảy tự nhiên.